Speksteenkachels zijn uiteraard voor het grootste gedeelte opgebouwd uit speksteen. De warmte die een openhaard produceert kan op meerdere wijzen worden verspreid. Ten eerste wordt de omringende lucht verwarmt door het brandende hout of de hete kolen. Deze warmte verspreid zich daarna door de hele ruimte, dit soort verwarmin noemen we convectiewarmte. Waar speksteenkachels vooral op gebaseerd zijn is warmtestraling. Via het oppervlak van speksteen wordt infraroodstraling uitgezonden.
Die straling beweegt zich onafhankelijk van luchtstromen en verwarmt mensen of object direct. Een goed voorbeeld van warmtestraling is de zon. Terug naar kachels, het speksteen is in staat heel veel warmte op te nemen en dat heel langzaam uit te zenden. Het is vergelijkbaar met glow in the dark producten, maar in dit geval gaat het om warmte. Doordat speksteen heel veel warmte kan opnemen in enkel een paar uur. Dit maakt deze kachel erg milieuvriendelijk. Hij hoeft namelijk maar een of twee uur per dag gestookt te worden om daarna de rest van de dag warmte af te kunnen geven.
Omdat hij deze korte tijd gestookt wordt is er ook in mindere mate sprake van warmte verlies door ventilatie. Door al deze factoren ligt het rendement van de speksteenkachel erg hoog. De meeste speksteenkachels zijn houtverbranders. Bij de verbranding van hout treedt wederom geen milieuvervuiling op. Niet alleen is deze kachel goed voor het milieu, maar ook voor onszelf. De straling dringt in ons lichaam door en dat kan helpen bij een goede bloedsomloop. Maar ook onze huid, gewrichten en spieren profiteren ervan. Maar ook is er minder stof in de lucht in beweging.
Doordat de kachel maar voor een korte tijd aanstaat komt er minder lucht in beweging. Als u ervoor kiest om uw huis op temperatuur houden met een speksteenkachel, hebt u ook nog eens sneller kans op een betere luchtvochtigheid.